Có mặt tại các vườn cây giữa mùa khô, phóng viên ghi nhận nhiều mô hình canh tác linh hoạt đã phát huy hiệu quả. Ông Trần Văn Phục - một nông dân cho biết, yếu tố quyết định vẫn là lựa chọn cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng. Sau nhiều năm thử nghiệm, ông đã lai tạo thành công giống mận hồng Sơn Tiên có khả năng thích nghi với điều kiện đất nhiễm mặn.

“Cây mận này chịu mặn khá tốt. Nếu nước mặn lên khoảng 10‰ rồi rút nhanh thì cây vẫn ít bị ảnh hưởng. Trong điều kiện đất có độ mặn khoảng 2-3‰, cây vẫn phát triển bình thường”, ông Phục chia sẻ.

Ông Phục còn đầu tư bài bản hạ tầng để chủ động “sống chung với mặn”. Trên diện tích sản xuất, ông đã đào 4 ao trữ nước với tổng diện tích khoảng 4ha. Nguồn nước được tích trữ từ sông và nước mưa vào các tháng 9 - 10 âm lịch, sau đó đưa vào hệ thống tưới tiết kiệm, phục vụ cho khoảng 50ha canh tác. Nhờ đó, vườn cây vẫn duy trì sinh trưởng ổn định trong suốt mùa hạn mặn.

Theo kinh nghiệm thực tế, yếu tố “hơi mặn tự nhiên” của đất tại Cù Lao Dung không hoàn toàn là bất lợi. Môi trường này giúp hình thành hàm lượng kali tự nhiên, góp phần tạo nên chất lượng trái giòn, vị ngọt đậm mà không cần bổ sung quá nhiều phân bón.

“Nếu bón thiếu thì trái không ngon, nhưng bón dư lại dễ làm suy cây. Trong khi đất đã có sẵn khoáng, cây phát triển rất cân đối,” ông Phục nói.

Ghi nhận tại nhiều nhà vườn khác cho thấy, việc chủ động nguồn nước đang trở thành “chìa khóa” trong sản xuất. Ông Nguyễn Văn Tấn - nông dân địa phương - hiện có hơn 3ha trồng mít và nhãn vẫn duy trì năng suất ổn định dù nắng nóng kéo dài.

Theo ông Tấn, ngay khi kết thúc mùa mưa, gia đình đã lên kế hoạch trữ nước. Mương trữ nước được đầu tư bài bản với chiều ngang 4m, dài khoảng 90m, có lót vật liệu hạn chế thất thoát. Trong mùa khô, việc tưới nước được tính toán kỹ lưỡng: buổi sáng tưới một nửa diện tích, buổi chiều tưới phần còn lại, ưu tiên thời điểm mát để giảm bốc hơi.

“Có khi tôi tưới luân phiên giữa các loại cây để tiết kiệm nước mà vẫn đảm bảo đủ ẩm. Nhờ vậy, cây vẫn xanh tốt, đạt năng suất dù thời tiết nắng nóng gay gắt,” ông Tấn cho biết.

Tại ấp Vàm Hồ A, mô hình của ông Trần Văn Thiền cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt. Trên diện tích 4ha, vườn thanh nhãn vẫn xanh tốt giữa mùa hạn nhờ kết hợp giếng bơm và ao trữ nước. Khi nguồn nước dự trữ giảm, ông chủ động bơm bổ sung từ giếng để đảm bảo tưới tiêu liên tục. Hiện diện tích này đang được dưỡng để bước vào giai đoạn làm trái vào tháng 2 âm lịch, phục vụ thị trường TP.HCM.

Ông Nguyễn Văn Đắc - Phó Chủ tịch UBND xã Cù Lao Dung (TP Cần Thơ) - cho biết, mùa khô năm 2026 kéo dài từ tháng 12 đến khoảng tháng 5 năm sau. Toàn xã hiện có khoảng 4.900ha đất nông nghiệp, trong đó phần lớn phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên. Trước thực tế này, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhân rộng các mô hình thích ứng hạn, mặn như xây dựng hồ trữ nước ngọt, áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm cho cây ăn trái.